//////

Archiwum

Archiwum dla ‘Czas i przestrzeń’ Kategoria

W OBRĘBIE WSZECHŚWIATA

Luty 21st, 2013 Brak komentarzy

Fizyka zajmuje się badaniem prostych rze­czy w obrębie wszechświata. Studia nad złożo­ną naturą obiektów żywych pozostawia biolo- gii, badania nad niezliczonymi rodzajami wza- jemnych oddziaływań między atomami — che­mii. Żywa komórka bez wątpienia jest nie­prawdopodobnie złożonym układem, ale równie złożonym układem jest np. dowolna powierzch­nia. Fizyka może okazjonalnie zajmować się nimi: jako biofizyka — pierwszą, jako chemia fizyczna — drugą, lecz wiąże się to z ogrom­nymi trudnościami, gdyż i komórki, i po­wierzchnie nie są rzeczami prostymi. Można się spierać o to, czy rzeczywiście ist­nieją rzeczy proste.

Kategorie:Czas i przestrzeń Tagi:

W EPOCE KAMIENNEJ

Luty 12th, 2013 Brak komentarzy

Łatwo było Królowej chwalić się przed Alicją, że potrafi pomyśleć przed śniadaniem o sześciu niemożliwych rze­czach, lecz trudno byłoby jej pomyśleć o sześ­ciu prostych rzeczach. Oto banalny przy­kład: co może być prostsze od okrucha skały — kamienia, który można podnieść jedną ręką  rzucić? Praktyka codzienna wymaga, abyśmy zdobyli choć minimum wiedzy o jego locie  wszak kamień jest najprostszym pociskiem. Ministerstwo Wojny w epoce kamiennej mogło być zainteresowane zleceniem badań nad ba­listyką kamieni, lecz niewielu fizyków, z wy­jątkiem sowicie opłaconych, podjęłoby ten pro­blem. Kamień jest rzeczą zbyt złożoną. Jego kształt jest niesłychanie nieregularny. Zasta­nówmy się tylko, w jak skomplikowany sposób powietrze opływa jego chropowatą powierzch­nię. Jak więc z galimatiasu danych dotyczą­cych indywidualnego kamienia wyselekcjono­wać te, które dotyczyłyby wszystkich pocis­ków?

Kategorie:Czas i przestrzeń Tagi:

UPROSZCZENIE ZAGADNIENIA

Styczeń 24th, 2013 Brak komentarzy

Aby zagadnienie uprościć, wyciosajmy z ka­mienia bryłę o regularnym kształcie, np. jedną z pięciu pokazanych na rys. 1. Bryły o kształ­cie foremnego czworościanu lub sześcianu wy­dają się dogodniejsze do rozważań ze względu na ich symetrię. A zresztą jakże łatwo wypro­wadzać ogólne wnioski z analizy kształtu tylko tych pięciu regularnych brył! Można więc są­dzić, że są one szczególnie ważnym przedmio­tem rozważań dla osób zawodowo zajmujących się rzeczami prostymi. W rzeczywistości jednak jest inaczej. Założenie, że coś jest’bryłą regu­larną, stanowi wspaniałą koncepcję, jeśli daje najmniejszą szansę rozwiązania problemu. Kep­ler na tej właśnie podstawie z wielkim trudem zbudował teorię Układu Słonecznego. Symetria sześcianu jest ważna w krystalografii.

Kategorie:Czas i przestrzeń Tagi:

RZECZYWISTE OBIEKTY

Styczeń 7th, 2013 Brak komentarzy

Niemniej jednak rzeczywiste obiekty o kształcie takiej czy innej bryły regularnej nie odgrywają żad­nej roli w fizyce. Przyczyną ich dyskryminacji jest fakt, że te regularne bryły mają wierz­chołki i krawędzie, toteż ich regularność jest względna: nie wyglądają tak samo, gdy obser­wuje się je z różnych stron. Pewne kierunki są „równiejsze” niż pozostałe. Bryłą regularną pozbawioną wierzchołków i krawędzi jest kula bilardowa, tzw. bila. Bóg świadkiem, że dla fizyka bila jest szczególnie droga. Ma ona w fizyce znaczenie archetypowe i nie dorównuje jej nawet nie­ważka struna.

Kategorie:Czas i przestrzeń Tagi:

NASZ FILOZOF

Grudzień 25th, 2012 Brak komentarzy

Nasz filozof przyrody z epoki kamiennej mógłby się doma­gać funduszy przeznaczonych specjalnie na produkcję kamieni kulistych. Jednakże mimo niewątpliwego uroku rzeczywista bila nie jest jeszcze rzeczą dostatecznie prostą. Jej wadą jest to, że ma powierzchnię, a powierzchnia —o  czym wspomnieliśmy na początku — nie jest rzeczą prostą. Jednakże każdy obiekt, aby wy­odrębnić się od otoczenia, musi koniecznie mieć powierzchnię.W tym stanie rzeczy wyidealizujmy tę po­wierzchnię w czystej wyobraźni, aby była nie­skończenie ostra, doskonale gładka i całkowicie pozbawiona jakichkolwiek cech. A skoro ideali­zujemy, uczyńmy bilę doskonale jednorodną, z materiału nieskończenie twardego i doskona­le sprężystego — czy nie nazwiemy go uto- p i u m? Oto mamy pierwszą prostą rzecz — bilę zrobioną z utopium. A przecież nic takiego nie istnieje.

Kategorie:Czas i przestrzeń Tagi:

OD SAMEGO POCZĄTKU

Grudzień 11th, 2012 Brak komentarzy

Bila z utopium jest wytworem wyobraźni, a nikt trzeźwo myślący nie wierzy w realny byt wytworów wyobraźni i w tym kryje się, paradoksalnie, ich siła. Wiemy od samego początku, że to nieprawda, że nie ma niczego takiego jak idealna bila, lecz oszaco­wawszy różnicę między konkretną rzeczą a jej niedoścignionym ideałem możemy zrobić krok naprzód. Prostota pojęciowa idealnej bili jest nieoceniona. Na jednym krańcu skali bila z utopium może zastępować gwiazdę obiegają­cą gromadę gwiazd gdzieś w galaktyce lub pla­netę krążącą wokół Słońca. Na drugim krańcu może ona być atomem — jednym z wielu usta­wionych w regularnej sieci kryształu lub tez błąkającym się jako najdrobniejszy składnik cieczy lub gazu.

Kategorie:Czas i przestrzeń Tagi:

MODEL ATOMU

Grudzień 11th, 2012 Brak komentarzy

Model atomu zaproponowany przez Bohra tworzą na­ładowane cząstki z utopium. Wiele właściwości ciał stałych, cieczy, gazów i plazmy można za­dowalająco wyjaśnić, myśląc tymi kategoria­mi. W skrócie — bila z utopium jest idealną cząstką elementarną mechaniki klasycznej Chociaż zawiodła nas jako model cząstki z kró­lestwa kwantów — elektrony, protony i neu­trony nie zachowują się bowiem jak bile — jej użyteczność w innych dziedzinach czyni z niej jeden z archetypów fizyki.Jest jednak tylko pojęciem — wytworem wyobraźni. Nie istnieje w świecie rzeczywi­stym, ale głośno domaga się, byśmy zwrócili na nią uwagę. Jest ideą. Kiedyś w przyszłości byc może będzie istniał kierunek zwany Fizy­ką Erewhon (termin zapożyczony od Samuela Butlera), który zajmie się wyłącznie wszech­światami możliwymi, ale nierzeczywistymi; po­wstanie on, gdyż fizyka świata rzeczywistego będzie całkowicie opracowana, lecz ludzie na­dal będą chcieli twórczo działać.

Kategorie:Czas i przestrzeń Tagi:

GAŁĄŹ MATEMATYKI

Listopad 25th, 2012 Brak komentarzy

Taki kierunek zająłby się wyłącznie rzeczami ze świata wy­obraźni i zawierałby jakiś spójny zbiór reguł. Byłby więc w istocie gałęzią matematyki. Fi­zyka, jaką znamy, zajmuje się rzeczami, które istnieją w rzeczywistym świecie całkowicie nie- j zależnie od naszej wyobraźni. Niemniej jednak posługuje się ona obiektami takimi, jak nasza bila z utopium, a więc należącymi raczej do świata badanego przez Fizykę Erewhon niż do świata rzeczywistego. Dzieje się tak dlatego, ze owe obiekty są czymś więcej niż ideami — są przedmiotami idealnymi, ideałami wybrany­mi ze względu na ich prostotę i używanymi jako modele wyjściowe w poznawaniu istoty i sposobu zachowania rzeczywistych rzeczy. Fi­zyka polega przede wszystkim na tworzeniu takich modeli.

Kategorie:Czas i przestrzeń Tagi:

RZECZY POJĘCIOWE

Listopad 24th, 2012 Brak komentarzy

Skoro już rozważamy, czym są rzeczy poję­ciowe, spróbujmy ukazać subtelną różnicę mię- dzy — nazwijmy je tak — rzeczami pojęcio­wymi fizykalnymi a rzeczami pojęciowymi matematycznymi. Bila z utopium jest pojęciem fizykalnym. Można je utworzyć przez dopro­wadzenie w myśli kilku właściwości rzeczy­wistej bili do granic ideału. Między zachowa­niem przypisywanym bili idealnej a zachowa­niem bili rzeczywistej istnieje różnica tylko co do stopnia, nie co do rodzaju. Porównajmy to z innym archetypem fizyki — cząstką punktową, szczególnie umiłowaną przez fi­zyków teoretycznych. Cząstka punktowa jest pojęciem matematycznym, ponieważ zasadniczo różni się rodzajem od rzeczywistej cząstki —- ma zerową rozciągłość przestrzenną.

Kategorie:Czas i przestrzeń Tagi: